7 . داستان پرنده‌هاى چهارگانهء ابراهيم عليه السلام كه بعد از ذبح ، بار ديگر به زندگى باز گشتند تا امكان معاد را در مورد انسان‌ها براى او مجسّم سازند ، در مسئلهء رجعت ، قابل توجّه است : « وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى قالَ أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلى وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْياً وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ . « 1 » و [ ياد كن ] آن گاه كه ابراهيم گفت : پروردگارا ! به من نشان ده چگونه مردگان را زنده مىكنى . فرمود : « مگر ايمان نياورده‌اى ؟ ! » گفت : چرا ؛ ولى تا دلم آرامش يابد . فرمود : « پس ، چهار پرنده برگير و آنها را پيش خود ، ريز ريز گردان . سپس بر هر كوهى ، پاره‌اى از آنها را قرار ده . سپس آنها را فرا بخوان . شتابان به سوى تو مىآيند ، و بدان كه خداوند ، توانا و حكيم است » » . با توجّه به آنچه گذشت ، مىتوان نتيجه گرفت كه در تاريخ اديان گذشته نيز رجعت در شكل‌هاى مختلف واقع شده و اعتقاد به آن ، به نوعى وجود داشته است . اسلام نيز بر آن تأكيد ورزيده و وقوع آن را در آخر الزمان ، بيان نموده است . اين كه برخى انديشمندان معاصر گفته‌اند كه اعتقاد به رجعت ، از يهود وارد تشيّع شده است ، « 2 » جز از سر تعصّب نيست ؛ زيرا اگر قرار باشد هر مشابهتى ميان اعتقادات اسلامى و اعتقادات ساير اديان ، موجب اين باور شود كه آن اعتقاد ، برگرفته از آن دين است ، بايد گفت كه بسيارى از آموزه‌هاى اسلامى ، برگرفته از اديان گذشته‌اند . اگر به سخن خداوند در قرآن ايمان داريم كه قرآن را تصديق‌كنندهء كتاب‌هاى آسمانىِ پيش از خود معرّفى مىكند ، « 3 » وجود عقايد مشترك ، امرى بديهى ، بلكه

--> ( 1 ) . بقره : آيهء 260 . ( 2 ) . مانند احمد امين مصرى در فجر الإسلام : ص 33 . ( 3 ) . قرآن كريم در بيش از چهارده آيه اين موضوع را بيان مىكند ، از جمله در : « قالُوا يا قَوْمَنا إِنَّا سَمِعْنا كِتاباً أُنْزِلَ مِنْ بَعْدِ مُوسى مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ وَ إِلى طَرِيقٍ مُسْتَقِيمٍ ؛ گفتند : « اى قوم ما ! ما كتابى را شنيديم كه بعد از موسى نازل شده [ و ] تصديق‌كنندهء [ كتاب‌هاى ] پيش از خود است ، و به سوى حق و به سوى راهى راست ، راهبرى مىكند » » . ( احقاف ، آيهء 30 ) .